આ મુલાકાત રિજનલ સપોર્ટ મિકેનિઝમ EECA પ્રોજેક્ટ હેઠળની ડિજિટલ સ્પાર્ક અનુદાન યોજનાના કેટલાક અનુદાન મેળવનારાઓના કામ પર પ્રકાશ પાડતી શ્રેણીનો ભાગ છે. આ પ્રોજેક્ટ મેટામોર્ફોસિસ ફાઉન્ડેશન અને ટેકસૂપ દ્વારા, CIVICUSની ભાગીદારીમાં અને ગ્લોબલ સાઉથને આવરી લેતી ડિજિટલ ડેમોક્રસી ઇનિશિયેટિવ (DDI) હેઠળ અમલમાં મૂકાયો છે. સામગ્રીની આપ-લે માટેના કરારના ભાગરૂપે આ મુલાકાત ગ્લોબલ વોઇસિસ પર પ્રકાશિત થઈ રહી છે.
યુક્રેનના યુદ્ધે યુવાનો અને જાહેર જીવન તથા લોકશાહી પ્રક્રિયાઓમાં તેમની ભાગીદારી સામે અનેક પડકારો ઊભા કર્યા છે. તેના કારણે વિસ્થાપન અને ખોટી માહિતીની સમસ્યાઓ ઊભી થઈ છે, તેમજ રાજકીય ભાગીદારી, આર્થિક પ્રવૃત્તિ અને માહિતી મેળવવાની તકો ઘટી છે. તે છતાં, યુવાનો રાજકીય નિર્ણયોમાં યોગદાન આપવા અને પોતાના સમુદાયોનું ભવિષ્ય ઘડવા માટે હજી પણ કેટલાક માર્ગ અપનાવી શકે છે.
યુદ્ધ છતાં લોકો હજી પણ અરજીઓ રજૂ કરી શકે છે, જાહેર પરામર્શમાં ભાગ લઈ શકે છે અથવા ઓનલાઇન પોતાની જરૂરિયાતોના સમર્થનમાં અવાજ ઉઠાવી શકે છે. પરંતુ આવી તકો વિશે જાગૃતિનો અભાવ છે. ઉપરાંત, વિસ્થાપિત લોકો, લઘુમતીઓ અને ગ્રામીણ સમુદાયો સહિતના સંવેદનશીલ જૂથો જાણે છે કે તેમનો પણ અવાજ છે, પરંતુ તેને વ્યક્ત કરવાનો રસ્તો શોધવામાં તેમને મુશ્કેલી પડે છે.
2026માં સ્થાનિક બિનસરકારી સંસ્થા beYOUndએ સંવેદનશીલ જૂથોના યુવાનોને ડિજિટલ લોકશાહીના આ નવા યુગમાં પોતાનો અવાજ વ્યક્ત કરવા માટે જરૂરી જ્ઞાન અને કૌશલ્યો મેળવવામાં મદદ કરવા એક પ્રોજેક્ટ અમલમાં મૂક્યો હતો. આ પહેલ વિશે વધુ જાણવા ગ્લોબલ વોઇસિસે beYOUndનાં અધ્યક્ષ યેવહેનિયા હોલોવેન્કો સાથે ઇમેઇલ દ્વારા મુલાકાત કરી. સ્પષ્ટતા અને સંક્ષિપ્તતા માટે મુલાકાતનું સંપાદન કરવામાં આવ્યું છે.
ગ્લોબલ વોઇસિસ (GV): કૃપા કરીને તમારી સંસ્થા વિશે જણાવો અને તમે ડિજિટલ સ્પાર્ક્સ પ્રોજેક્ટમાં જોડાવાનું કેમ પસંદ કર્યું?
યેવહેનિયા હોલોવેન્કો (YH): beYOUnd યુક્રેનમાં આવેલી, યુવાનોના નેતૃત્વ હેઠળ ચાલતી NGO છે. તેની નોંધણી ઓક્ટોબર 2025માં થઈ હતી, જોકે એ પહેલાં પણ અમે લાંબા સમયથી એક ટીમ તરીકે કામ કરતા હતા. અમારું ધ્યેય સંવેદનશીલ યુવાનોને—ખાસ કરીને આંતરિક રીતે વિસ્થાપિત લોકો અને મુશ્કેલ સામાજિક તથા આર્થિક પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરતા યુવાનોને—સમાજમાં ભળવાની પ્રક્રિયા, પોતાની ક્ષમતા સાકાર કરવા અને નાગરિક જીવનમાં વધુ સામેલ કરવાનું છે.
અમારું નામ અમારી વિચારધારા દર્શાવે છે: શરૂઆત તમારાથી થાય છે; અને વાત તમારાથી પણ આગળ જાય છે! અમારી ટીમમાં મોટા ભાગે એવા યુવાનો છે, જેમણે અમે જે યુવાનો સાથે કામ કરીએ છીએ તેમના જેવા જ પડકારોનો સામનો કર્યો છે. આ અનુભવ અમારા દરેક કામ પ્રત્યેનો અભિગમ ઘડે છે.
અમે ડિજિટલ સ્પાર્ક્સ પહેલમાં જોડાયા કારણ કે અત્યારે યુક્રેનના યુવાનોને ડિજિટલ લોકશાહી અને નાગરિક ક્ષેત્રમાં જ સહાયની જરૂર છે. યુદ્ધ દરમિયાન મજબૂતીથી ટકી રહેવા માટે સુરક્ષિત રીતે અને પૂરતી માહિતી સાથે ઓનલાઇન ભાગીદારી અનિવાર્ય છે. આ બાબત અમારા ધ્યેય સાથે સંપૂર્ણ રીતે મેળ ખાતી હતી.
GV: તમારા સમુદાયની કઈ સમસ્યા કે પડકારને કારણે તમે આ પ્રોજેક્ટ હાથ ધર્યો?
YH: યુદ્ધને કારણે યુક્રેનના ઘણા યુવાનો, ખાસ કરીને આંતરિક રીતે વિસ્થાપિત લોકો (IDPs), એકબીજા સાથે જોડાયેલા અને માહિતગાર રહેવા તથા નાગરિક પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિય રહેવા ડિજિટલ માધ્યમો તરફ વળ્યા છે. પરંતુ ઘણી વાર તેમની પાસે આ બધું સુરક્ષિત રીતે કરવા માટે જરૂરી સાધનો હોતા નથી.
અમને એક ખામી દેખાઈ: યુવાનો માહિતી મેળવી રહ્યા હતા અને ઓનલાઇન ભાગ પણ લઈ રહ્યા હતા, પરંતુ તેમની પાસે મીડિયા સાક્ષરતા, ડિજિટલ સુરક્ષાની સમજ અથવા પોતાના અવાજથી કંઈક બદલી શકાય એવો આત્મવિશ્વાસ નહોતો.
વિસ્થાપિત અને હાંસિયામાં ધકેલાયેલા યુવાનોમાં ડિજિટલ સુરક્ષા અને નાગરિક ભાગીદારીનાં વ્યવહારુ કૌશલ્યો વિકસાવીને અમે આ ખામી દૂર કરવા માગતા હતા. યુક્રેનમાં યુવાનોને સામેલ કરીને ડિજિટલ લોકશાહી વિશે જાગૃતિ કેવી રીતે વધારી શકાય, તે અંગેના વિચારો રજૂ કરવાની તક પણ અમે તેમને આપવા માગતા હતા.
GV: પ્રોજેક્ટમાં તમારી ભાગીદારી દરમિયાન તમારી સંસ્થાએ કયા મુખ્ય ફેરફારો કર્યા અથવા કઈ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરી?
YH: “ડિજિટલ યુગમાં લોકશાહીના અવાજો” પ્રોજેક્ટ હેઠળ અમે ડિજિટલ સુરક્ષા, ઇ-ભાગીદારી અને ખોટી માહિતી વિશે જાગૃતિ અભિયાન ચલાવ્યું, જેને 8,500થી વધુ વ્યૂઝ મળ્યા.
શિક્ષણના ભાગરૂપે અમે ડિજિટલ લોકશાહી, મીડિયા સાક્ષરતા, નાગરિક કાર્યવાહીનું આયોજન અને સાઇબર સુરક્ષા વિશે 3 વેબિનાર અને 3 વર્કશોપ યોજ્યાં, જેમાં 100થી વધુ સહભાગીઓ જોડાયા.
અમે રાજધાની કિવમાં રૂબરૂ નેટવર્કિંગ કાર્યક્રમ પણ યોજ્યો. તેમાં 27 સહભાગીઓ આ જ વિષયો પર જોડાવા માટે રૂબરૂ મળ્યા અને ઓનલાઇન શીખેલી બાબતોને વાસ્તવિક, સામસામેના સંબંધો તથા વિચારોની આપ-લે દ્વારા આગળ વધારી.
આ પ્રવૃત્તિઓએ ઓનલાઇન પહોંચને રૂબરૂ સમુદાય-નિર્માણ સાથે જોડ્યું. તેના કારણે યુવાનોને નવું મેળવેલું જ્ઞાન અમલમાં મૂકવા માટે જરૂરી જાણકારી અને લોકોનું નેટવર્ક બંને મળ્યાં.
GV: પ્રોજેક્ટમાં તમારી ભાગીદારીથી તમારી સંસ્થાના લાભાર્થીઓ અને તમે જે સમુદાય માટે કામ કરો છો તેના પર શું અસર પડી? કૃપા કરીને ઉદાહરણો આપો.
YH: “લોકશાહીના અવાજો” પ્રોજેક્ટે અમારા લાભાર્થીઓ પોતાના સમુદાયમાં પોતાની ભૂમિકાને જે રીતે જુએ છે તે બદલી નાખ્યું. એક સહભાગીએ કહ્યું હતું, “મેં નવાં ડિજિટલ સાધનો વિશે જાણ્યું, જેનો ઉપયોગ હું મારા સમુદાય સાથે જોડાવા અને મહત્વના નિર્ણયોમાં ભાગ લેવા માટે કરી શકું છું.”
અન્ય લોકોએ કહ્યું કે પોતાની વ્યક્તિગત માહિતીનું રક્ષણ કેવી રીતે કરવું અને રોજિંદા જીવનમાં ડિજિટલ સેવાઓનો સુરક્ષિત ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તે શીખવું સૌથી મૂલ્યવાન રહ્યું.
કેટલાક સહભાગીઓએ કહ્યું કે તેઓ આખરે કોઈ મુદ્દાના સમર્થનમાં આયોજનબદ્ધ રીતે અવાજ ઉઠાવવા અને વધુ વ્યાપક નાગરિક કાર્યવાહી વચ્ચેનો તફાવત સમજી શક્યા. પોતાની પહેલ માટે નક્કર યોજના કેવી રીતે બનાવવી તે પણ તેઓ શીખ્યા. ટીમમાં કામ કરવાથી આ કૌશલ્યોનો જીવંત અનુભવ થયો.
અન્ય એક સહભાગીએ કહ્યું, “હું સમસ્યાને સ્પષ્ટ રીતે ઓળખતાં, તેનાં કારણો શોધતાં અને તેને ઉકેલવા માટે નક્કર પગલાંનું આયોજન કરતાં શીખ્યો—તેમજ કોઈ મુદ્દાના સમર્થનમાં આયોજનબદ્ધ રીતે અવાજ ઉઠાવવો એટલે શું અને તે સમુદાયમાં સકારાત્મક પરિવર્તન કેવી રીતે લાવી શકે છે, તે હું વધુ સારી રીતે સમજ્યો.”
ઘણા લોકો માટે આ અનુભવથી સ્થાનિક સ્તરે પરિવર્તન પર અસર કરવાની પોતાની ક્ષમતા વિશેનો તેમનો દૃષ્ટિકોણ બદલાયો.
GV: પ્રોજેક્ટમાં ભાગ લેવાને કારણે ડિજિટલ લોકશાહી અને નાગરિક ક્ષેત્ર વિશે તમારા પોતાના જ્ઞાન, જાગૃતિ અને અનુભવમાં શું ફેરફાર થયો?
YH: આ પ્રોજેક્ટનું નેતૃત્વ કરવાથી ડિજિટલ સુરક્ષા અને લોકશાહી ભાગીદારી વચ્ચે કેટલો ગાઢ સંબંધ છે તેની અમારી સમજ વધુ ઊંડી થઈ. યુવાનોને ઓનલાઇન નાગરિક જીવનમાં અર્થપૂર્ણ રીતે સામેલ કરવા હોય તો પહેલાં તેમને એ ક્ષેત્રમાં સુરક્ષિત રીતે આગળ વધવા માટે સજ્જ કરવા જરૂરી છે.
ડિજિટલ સુરક્ષા અને નાગરિક ભાગીદારીના નિષ્ણાતો સાથે કામ કરવાથી હવે અમે ઉપયોગ કરતા વ્યવહારુ સાધનો વિશેની અમારી સમજ વિસ્તરી. beYOUndના કાર્યક્રમો વિશે અમે જે રીતે વિચારીએ છીએ તેમાં પણ બદલાવ આવ્યો.
તેનાથી અમને ક્ષમતા-નિર્માણને વધુ વ્યવસ્થિત રીતે જોવાની પ્રેરણા પણ મળી: માત્ર લાભાર્થીઓને શું શીખવીએ છીએ એટલું જ નહીં, પરંતુ દરેક પ્રોજેક્ટ પૂરતી મર્યાદિત વિચારસરણીને બદલે લાંબા ગાળા માટે અમારી સંસ્થાની પોતાની મજબૂતી કેવી રીતે વિકસાવીએ છીએ તે પણ મહત્વનું છે.
GV: આ પ્રોજેક્ટમાંથી તમે કયા સૌથી મૂલ્યવાન પાઠ અને અનુભવો સાથે લઈ જઈ રહ્યા છો?
YH: સૌથી મોટો પાઠ એ હતો કે વ્યવહારુ અને જાતે કરીને શીખવતી સામગ્રીને વાસ્તવિક સંવાદ—વેબિનાર, વર્કશોપ અને રૂબરૂ નેટવર્કિંગ—સાથે જોડવાથી, કોઈ એક જ પદ્ધતિ કરતાં ઘણું સારું પરિણામ મળ્યું. સહભાગીઓએ માત્ર માહિતી ગ્રહણ ન કરી; તેમણે સંબંધો બાંધ્યા અને એ માહિતી પર અમલ કરવાનો આત્મવિશ્વાસ મેળવ્યો. ખાસ કરીને કિવમાં રૂબરૂ થયેલી આપ-લેથી આ શક્ય બન્યું.
સરળ, સ્પષ્ટ અને વ્યવહારુ સામગ્રી કેટલી મૂલ્યવાન છે તે પણ અમે શીખ્યા. સહભાગીઓ સતત કહેતા હતા કે અમૂર્ત સિદ્ધાંતોને બદલે તરત ઉપયોગમાં લઈ શકાય એવી માહિતી તેમને સૌથી વધુ યાદ રહી.
છેલ્લે, પ્રોજેક્ટની સાથે અમારી પોતાની ટીમની ક્ષમતા વધારવા માટે કરેલા કામે અમને યાદ અપાવ્યું કે સંસ્થાની મજબૂતી પણ એટલી જ મહત્વની છે, જેટલાં લાભાર્થીઓને અમે શીખવતા કૌશલ્યો.
GV: હવે આગળ શું? તમે મેળવેલું જ્ઞાન અને વિકસાવેલી ડિજિટલ ક્ષમતાનો ભવિષ્યના કામમાં અને તમારા સમુદાયમાં કેવી રીતે ઉપયોગ કરશો?
YH: આ પ્રોજેક્ટમાંથી મળેલાં ડિજિટલ સાધનો, કોઈ મુદ્દાના સમર્થનમાં આયોજનબદ્ધ રીતે અવાજ ઉઠાવવાની રૂપરેખાઓ અને નાગરિક કાર્યવાહીનું આયોજન કરવાનાં કૌશલ્યોને યુવાનો માટેના અમારા ભાવિ કાર્યક્રમોની રચનામાં કાયમી રીતે સામેલ રાખવાની અમારી યોજના છે. આ હવે માત્ર એક વખત હાથ ધરવાનો વિષય નથી, પરંતુ અમારા કામનો કાયમી ભાગ છે.
કિવના નેટવર્કિંગ કાર્યક્રમથી બનેલા સંબંધોને અમે સતત પોષવા માગીએ છીએ, જેથી એક વખત થયેલા સંપર્કો એક સક્રિય અને સતત જોડાયેલા સમુદાયમાં ફેરવાય.
સંસ્થાના સ્તરે, beYOUndનો વિકાસ થતો જાય તેમ તેને મજબૂત બનાવવા માટે અમે સંસ્થાની મજબૂતી અને લાંબા ગાળાની ક્ષમતા અંગે વિકસાવેલી બાબતો અમલમાં મૂકી રહ્યા છીએ. જેથી ભવિષ્યમાં આવા અને તેનાથી પણ મોટા પ્રોજેક્ટ ચલાવવા માટે અમે વધુ સારી રીતે સજ્જ થઈ શકીએ.